مطهر بن طاهر المقدسي ( المنسوب إلى أحمد بن سهل البلخي ) ( مترجم : محمد رضا شفيعى كدكنى )

44

البدء والتاريخ ( آفرينش وتاريخ ) ( فارسى )

13 ) ابو عبد الله اندلسى ديگر ابو عبد الله اندلسى كه از وى مطلبى نقل مىكند كه در مكّه از وى شنيده است ، در باب هجوم بعضى از اتراك بر ناحيه‌اى در اندلس . [ 1 ] 14 ) ابو طالب اخميمى يكى از كسانى كه مؤلف او را ديده و چندين بار از او نقل مطلب كرده است ، ابو طالب اخميمى است . ابو طالب اخميمى از صوفيان برجستهء مصر در نيمهء اول قرن چهارم است . يكى از اين ديدارها مسلما در اخميم مصر بوده است ، زيرا مؤلف خود بدين نكته تصريح دارد . مطالبى كه از او نقل مىكند يكى دربارهء حسين بن منصور حلّاج است [ 2 ] و يكى دربارهء وليد كه مصحف را به تير مىزد . [ 3 ] اطلاعات در باب اين ابو طالب اخميمى در كتب تصوف بسيار نادر است . جامى به اختصار اشارتى به احوال او دارد . [ 4 ] سفرهاى مؤلف مؤلف بر طبق تصريحات خود ، در سرزمينهاى عالم اسلامى از خراسان و فارس و كرمان تا عراق و شام و مصر و بيت المقدس تا بلاد يونانيان و نواحى مركزى و غرب ايران سفر كرده و در بسيارى از اين شهرها از ديدارهاى خود با دانشمندان آن اقاليم سخن گفته است . 1 ) در بست و سيستان اگر او را متولد بست بدانيم ، نخستين مشاهدات او از ناحيهء سيستان است كه در آنجا تصريح دارد كه در اقليم ما چنين و چنان مشاهده مىشود . و اين خود دليلى است بر اينكه وى در آن ناحيت مىزيسته است . در بحثى كه از ويرانى و تحوّل شهرها و آباديها دارد ، پس از نقل قولى از كتاب القرانات ابن عبد الله قسرى مىگويد : « ثمّ ما نشاهده فى اقليمنا بالعيان قبل مفازة سجستان و ما فيها من آثار البنيان و المدن و القرى و الدكاكين و رساتيق الأسواق . » يعنى : « سپس آنچه ما خود در اقليم خويش به عيان مىنگريم كه قبل از بيابان سيستان آثار بناها و شهرها و قريه‌ها و دكّانها و

--> [ 1 ] همان جا ، ج 4 ، ص 65 . [ 2 ] همان جا ، ج 4 ، ص 129 . [ 3 ] همان جا ، ج 6 ، ص 53 . [ 4 ] نفحات الانس ، جامى ، چاپ لاهور ، ص 61 .